Wolven in Europa

Finland vs Nederland (deel 1)

In de meeste Europese landen leven tegenwoordig weer wolven. Op Europees niveau is de wolf al lang geen zeldzame of bedreigde soort meer. Tegelijk gelden in al deze landen dezelfde EU-regels (Habitatrichtlijn). Maar hoe landen daar nationaal mee omgaan, verschilt sterk.

Dat is logisch, want de context verschilt per land enorm: oppervlakte, bevolkingsdichtheid, landschapsstructuur, aantal wolven en maatschappelijke draagkracht. En zeker ook de politieke urgentie en vaardigheid om op tijd verstandig beleid te organiseren.

Laat ons Finland en Nederland even vergelijken

Finland is dunbevolkt en bestaat grotendeels uit aaneengesloten natuur. Wolven hebben daar ruimte om mens en vee te vermijden. Toch kiest Finland bewust voor actief beheer.

Waarom beheert Finland wolven?

Niet omdat de wolf ongewenst is, maar om:

• schade aan vee en jachthonden te beperken

• gewenning aan mensen te voorkomen

• maatschappelijke acceptatie te behouden

• escalatie en illegale vervolging te voorkomen

• te sturen op populatiestructuur en territoria

Finland werkt daarom met beheerdoelen en bandbreedtes. Het stellen van grenzen — inclusief afschot — is daar een normaal beleidsinstrument om langdurig samenleven mogelijk te houden.

Belangrijk:

Finland valt onder exact dezelfde EU-wetgeving als Nederland. Het verschil zit niet in de regels, maar in de nationale invulling binnen de context.

Nederland is één van de dichtstbevolkte landen van Europa. Vrijwel elk natuurgebied ligt dicht bij dorpen, wegen, recreatie en vee. Wolven leven hier structureel dicht op mensen.

En hier zit een cruciaal verschil: In Nederland is feitelijk nog géén structureel wolvenbeheer.

Wat we nu hebben:

• beschermingsmaatregelen

• monitoring

• schadeafhandeling

• noodinterventies na incidenten

Wat we nog níet hebben:

• duidelijke bovengrenzen

• sturing op aantallen of roedelvorming

• preventief beheer

• ruimtelijke keuzes waar wel en niet

Daardoor groeit de populatie zonder vooraf vastgestelde kaders, in een landschap dat daar nauwelijks ruimte voor heeft. Elke extra wolf vergroot hier:

• de overlap met mensen en vee

• de kans op incidenten

• de maatschappelijke spanning

• afname van draagvlak in de maatschappij

• en daarmee toenamen polarisatie

Wat laat deze vergelijking zien?

Beheer is geen teken van falend natuurbeleid. Beheer is een voorwaarde voor draagvlak.

Als zelfs een dunbevolkt land als Finland actief beheert om conflicten te voorkomen, dan is het onrealistisch om in een extreem dichtbevolkt land als Nederland te denken dat onbeheerde groei houdbaar is. De wolf is Europees beschermd, maar samenleven met de wolf is nationaal maatwerk. Dat erkennen is geen anti-wolfstandpunt. Dat is realistisch, verantwoordelijk beheer in een cultuurlandschap.

Paul Otterloo

Specialist cultuurlandschap | ETT

Auteur De wolf in Nederland – tussen wens en werkelijkheid

Vervolg: Zweden vs Nederland (deel 2)