Over VHF / UHF, kwartgolf en Baofeng radios...

​

Het verschil tussen VHF en UHF in bosrijk gebied heeft vooral te maken met de manier waarop radiogolven zich gedragen in een natuurlijke omgeving. In een bos bestaat de omgeving uit bomen, bladeren en takken die veel water bevatten. Dat water speelt een belangrijke rol, omdat het radiosignalen gedeeltelijk absorbeert. Hoe hoger de frequentie van het signaal, hoe sterker die absorptie. Aangezien UHF op een hogere frequentie werkt dan VHF, wordt het signaal bij UHF dus sneller verzwakt wanneer het door vegetatie gaat.

 

Daarnaast speelt ook de golflengte een rol. VHF heeft langere golven, waardoor het signaal zich gemakkelijker rond obstakels zoals bomen en struiken kan verspreiden. UHF heeft kortere golven die meer “rechtlijnig” bewegen en daardoor sneller worden tegengehouden of verstrooid door bladeren en takken. Dit veroorzaakt extra signaalverlies in dicht bos. Concreet betekent dit dat VHF in een typisch bosgebied in België doorgaans een groter en stabieler bereik heeft. In de praktijk kan je met VHF vaak afstanden van enkele kilometers overbruggen, terwijl UHF in hetzelfde terrein sneller verzwakt en een beperkter bereik heeft.

In heuvelachtige en bosrijke gebieden zoals de Ardennen of het Zwarte Woud blijft VHF doorgaans de beste keuze, omdat het signaal zich beter rond het terrein kan “plooien”. UHF kan in sommige specifieke situaties, zoals diepe valleien, voordeel halen uit reflecties tegen hellingen of rotsen, maar dit effect is minder voorspelbaar en geeft geen constante dekking.

​

Een extra belangrijk verschil in de praktijk is het type toestel dat gebruikt wordt. Veel mensen vergelijken dit soort radios met PMR-toestellen, maar er is een duidelijk verschil in prestaties. PMR-radio’s werken met een laag zendvermogen (typisch 0,5 watt) en een zeer korte, vaste antenne. Daardoor is het bereik in bosrijke omgeving vaak beperkt tot enkele honderden meters tot maximaal één kilometer onder minder ideale omstandigheden.

Professionele toestellen die meest in de jacht gebruikt worden zoals de Kenwood NX-1200 (€350) werken daarentegen met een vermogen tot 5 watt en gebruiken een efficiëntere antenne. Dit zorgt ervoor dat het signaal veel sterker wordt uitgezonden en beter doordringt door vegetatie. In de praktijk betekent dit een aanzienlijk groter en betrouwbaarder bereik, wat essentieel is tijdens jachtactiviteiten waarbij veiligheid en duidelijke communicatie cruciaal zijn.

​

Daarnaast speelt ook het type antenne een belangrijke rol. De standaard meegeleverde antennes op portofoons zijn vaak een compromis tussen compactheid en prestaties. Bij VHF kan men echter werken met een zogenaamde kwartgolf antenne, die elektrisch beter afgestemd is op de gebruikte frequentie. Dit type antenne is doorgaans iets langer en efficiënter, waardoor het signaal zowel bij zenden als ontvangen merkbaar sterker is.

 

In de praktijk vertaalt dit zich als volgt

 

• een kwartgolf VHF-antenne straalt energie efficiënter uit en “verlies” in de antenne is kleiner

• het ontvangstsignaal is gevoeliger, waardoor zwakke signalen beter hoorbaar blijven

• het bereik kan in realistische omstandigheden duidelijk toenemen, vaak met een merkbaar verschil tegenover de standaard antenne

 

Dit effect komt bovenop de voordelen van VHF zelf, waardoor de combinatie van VHF + 5 watt + correcte (kwartgolf) antenne de best mogelijke prestaties oplevert in bosrijke en heuvelachtige omgevingen. Samengevat komt het erop neer dat UHF sterker wordt geabsorbeerd in bos omdat hogere frequenties gevoeliger zijn aan water in vegetatie en minder goed rond obstakels bewegen. In combinatie met een hoger zendvermogen en een efficiënere antenne geeft VHF in professionele jachtradio’s daardoor de meest stabiele en betrouwbare communicatie in natuurlijke omgevingen

 

Baofeng?

 

De Baofeng UV-5R is een populaire en betaalbare portofoon die veel gebruikt wordt door radioamateurs en hobbyisten. Het toestel ondersteunt zowel VHF- als UHF-frequenties en laat communicatie over relatief lange afstanden toe (zeker als je met een repeater werkt), afhankelijk van de omgeving en de gebruikte antenne. Door zijn compacte formaat, eenvoudige bediening en lage kostprijs is de UV-5R bijzonder populair bij beginners.

Ook The Hunter Camp-radio is in zijn standaard, niet-geprogrammeerde vorm eigenlijk een radioamateurtoestel. Deze werkt op de VHF-band tussen 136 MHz en 174 MHz en kan met de juiste software volledig zelf geprogrammeerd worden voor specifieke toepassingen.

Belangrijk om te weten is dat het gebruik van dergelijke toestellen op zendfrequenties in de meeste landen enkel toegelaten is met een geldige licentie. Zonder deze vergunning van radioamauteur mag men de radio meestal wel bezitten en gebruiken om te luisteren, maar niet uitzenden. Een radioamateurlicentie bevestigt dat de gebruiker voldoende kennis heeft van radiocommunicatie, frequentiegebruik en de geldende wetgeving. Daarnaast vereisen deze radio’s doorgaans volledige eigen programmatie. Frequenties, kanalen en instellingen moeten manueel of via software zoals CHIRP ingevoerd worden. De oudere Baofeng UV-5R-modellen staan bovendien bekend om mogelijke harmonische of ongewenste nevenuitzendingen (spurious radiation), waardoor een correcte configuratie en verantwoord gebruik belangrijk zijn.

De huidige Baofeng-modellen, zoals de Mini 5 en de DM32, bieden veel functionaliteit voor een beperkte prijs. Ze zijn echter vooral geschikt voor gebruikers die bereid zijn de toestellen zelf correct te programmeren voor gebruik tijdens de jacht. Daarbij moet men erop letten dat het zendvermogen correct ingesteld staat. Sommige modellen kunnen theoretisch tot 10W uitzenden, terwijl voor de jacht in België doorgaans een maximum van 5W toegelaten is.

Uit testen met de Baofeng Mini 5 en de DM32 door amateurs in de US blijken er bovendien geen merkbare schadelijke neveneffecten of storende harmonischen (spurious radiation) vastgesteld te zijn, wat erop wijst dat deze recentere modellen op dat vlak beter presteren dan sommige oudere generaties.

 

Met vriendelijke groet,

Johan Leys

​

VHF staat voor Very High Frequency (zeer hoge frequentie) en verwijst naar het radiospectrum tussen 30 en 300 MHz.

UHF staat voor Ulltra High Frequency (zeer hoge frequentie) en verwijst naar het radiospectrum tussen 300 en 3000 MHz